Functies


Waar ben ik organist geweest?

Mijn orgelverhaal  is globaal in tweeën te splitsen. De eerste helft  van 1946 t/m 1978 - tot m'n 32e jaar -  in Rotterdam en de tweede helft van 1979 tot 2009 in Heemstede en omstreken. Hieronder is dat precies weergegeven.

Bergkapel Rotterdam-Hillegersberg  1965 - 1975
Hillegondakerk Rotterdam-Hillegersberg  1976 - 1978
St.-Jozef Kerk Bennebroek  1979 - 1981
R.K. Kerk O.L.V. Hemelvaart Heemstede  1981 - 2009

Bergkapel in Rotterdam Hillegersberg

Mijn eerste functie als organist was in de Bergkapel te Rotterdam-Hillegersberg. De Bergkapelgemeente - vrijzinnig - was een onderdeel van de Ned. Herv. Kerk. In de kapel stond een twee-klaviers pedaalharmonium. Op oudejaarsavond 1965 speelde ik mijn eerste, officiële kerkdienst. Op de kop af tien jaar later, nam ik afscheid op oudejaarsavond 1975. Het waren onvergetelijke jaren in de Bergkapel. Ik heb daar geleerd hoe je een gemeente kan begeleiden in het zingen. Ik kreeg volop de ruimte om mijn eigen stijl te ontwikkelen in het begeleiden. Ik wist mij ook onderdeel van de kerkdienst. Samenwerking met predikant, kerkeraadsleden en kerkgangers stonden centraal. Daarbij kwam de vrijheid om je godsdienst op je eigen wijze vorm te geven. Dat draag ik als een kostbaar geschenk in mijn leven mee.


Bergkapel te Rotterdam-Hillegersberg
Bergkapel - Rotterdam Hillegersberg

Cor van Esch Bergkapel te Rotterdam-Hillegersberg
Bergkapel - zo kon ik ook zijn..........

Hillegondakerk - de oudste kerk van Rotterdam

Op 1 januari 1976 ruilde ik van orgelbank. Ik werd organist op een orgel met echt pijpwerk. Het orgel van de Hillegondakerk kende ik goed. Tijdens mijn Bergkapelperiode mocht ik studeren in de Hillegondakerk en nam soms de toenmalige organist waar bij ziekte en vakantie.

Rotterdam-Hillegersberg - Hillegondakerk
Hillegondakerk - interieur
Rotterdam Hillegersberg - Hillegonadakerk - exterieur
Rotterdam-Hillegersberg - Hillegondakerk
hillegonda
Hillegondakerk - front

In de Hillegondakerk leerde ik het orgeloeuvre spelen in een historische, sfeervolle omgeving. Ik leerde welke rol orgelmuziek kan vervullen bij de zondagdiensten. Na afloop kwamen regelmatig kerkgangers langs en gaven hun ervaringen weer. Één ding is mij wel duidelijk geworden: in een kerkdienst komt een koraalbewerking het best tot zijn recht. Orgelliteratuur speelde ik zo nu en dan bij het uitgaan van de dienst of onder de collecte. Sommige predikanten hielden van thema- en jeugddiensten. De kerk was dan tot de nok toe gevuld en oh, oh, wat zijn dat schitterende momenten voor een organist als je zo'n volle bak mag begeleiden. Onvergetelijk.

De Hillegondakerk hield zondagmorgens orthodoxe diensten en in de namiddag kwamen de meer bondersgerichte predikanten aan de beurt. Zo leerde ik kennismaken met de twee overige modaliteiten van de Ned. Herv. Kerk. Dat was - na tien jaar vrijzinnigheid in de Bergkapel -  toch wel een hele verandering voor mij. Er wordt weleens geschertst met: "waar je orgel is, is je geloof",  maar de inpact was voor mij navrant.


St-Jozefkerk in Bennebroek
exterieur
St-Jozefkerk - Bennebroek
front
front





speeltafel
speeltafel
In 1978 verhuisde ik van Rotterdam naar Bennebroek. De eerste prioriteit was natuurlijk de kerken aanschrijven en opbellen in de omgeving, met het verzoek om te studeren op de orgels.  De katholieke kerk in Bennebroek zag daar wel wat in, mits ik mij ook beschikbaar stelde als organist. Het was een piepklein orgel, één klavier met een aangehangen pedaal.

Hoewel beperkt in de mogelijkheden, nam ik de klus aan en kwam ik terecht in een nieuwe wereld van de kerkmuziek. Als protestante organist spelen in een katholieke kerk is toch wel een belevenis!  Gelukkig was de liturgie eenvoudig, in het nederlands en snel onder de knie.

Onderwijl bleef ik pogingen doen om ook op andere orgels terecht te kunnen en weer een katholieke kerk reageerde positief. Het was de O.L.V. Hemelvaart in het nabijgelegen Heemstede.


R.K. Kerk O.L.V. Hemelvaart - Heemstede.


Van het één komt het ander, dat gold ook voor mij. De toenmalige organiste van de O.L.V. Hemelvaart wilde stoppen met haar functie als organiste. Een kans voor mij om haar op te volgen. Op 1e Paasdag 1981 was het grote moment aangebroken. Ik speelde mijn eerste mis met een flink, gemengd koor. Ik kwam nu volop in aanraking met de katholieke liturgie, te weten Latijn en Gregoriaans. Alhoewel ik een paar keer gerepeteerd had met het koor,  schreef de pastoor vòòr de mis toch nog even snel de volgorde op van de liturgieonderdelen.

Heemstede OLV Hemelvaart
Heemstede R.K. Kerk O.L.V. Hemelvaart
Heemstede orgelfront
O.L.V. Hemelvaart - orgelfront
Heemstede olv Hemelvaart speeltafel
O.L.V. Hemelvaart - speeltafel

De O.L.V. Hemelvaart verzorgde in het weekend de hoogmis op zondagochtend met medewerking van het koor.  Dat betekende elke zondag de mis spelen en donderdagsavond repeteren. Het was wel wennen om een dienst te spelen volgens vaste misonderdelen. De kerk had verscheidene diensten: Latijnse en Nederlandse missen, samenzangmissen ( zonder koor ) en Gregoriaanse missen met het herenkoor. Als organist kwam ik soms voor verrassingen te staan, bijv. een mis gecomponeerd door Mozart voor koor en orkest, gearrangeerd voor piano. Als organist moest je zien daar een behoorlijke orgelpartij van te maken, want pianobegeleidingen op een orgel werken niet.

Door de tijd heen werd ik natuurlijk vertrouwd met de gang van zaken in de katholieke kerk. Ik kan niet anders concluderen dan dat de Latijnse missen ( bijv. van Mozart, Haydn, Schubert, ) een verrijking zijn geworden voor mijn muzikale vorming, maar ook de kennismaking met de Gregoriaanse zang door het herenkoor is vol schoonheid.

Voor en na de dienst, tijdens de collecte en communie, speelde ik m'n eigen oeuvre, zoals ik dat deed in de periode van de Bergkapel en Hillegondakerk. Het kerkvolk werd dus bekend gemaakt met koraalbewerkingen van protestanse signatuur ( bijv. Zwart en Asma c.s. )  Wonderlijk genoeg is dat een goede combinatie geweest.

Heemstede OLV Hemelvaart Cor van Esch
In 1981 aan de slag in Heemstede

In Heemstede ben ik 28 jaar organist geweest. Op 5 juli 2009 nam ik afscheid in een feestelijke dienst met o.a. de Deutsche Messe van Schubert en "Dank sei dir Herr" van Händel.

Terugkijkend zou je kunnen zeggen dat de combinatie van gereformeerd en katholiek mij gemaakt hebben tot een "grefoliek" organist. Typisch genoeg ben ik tot nu toe nooit organist geweest in de gereformeerde kerk, maar dat heeft zeker ook een bedoeling, vermoed ik.



engeltje